Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Zawierciu

UZASADNIENIE

Wnioskiem z 22 września 2018 r. wnioskodawca C. W. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po: W. W. synu F. zmarłym w dniu 5 kwietnia 1987r. i J. W. córce F. S. zmarłej w dniu 13 kwietnia 2002r. na podstawie ustawy na rzecz C. W., H. K., R. W. i J. B. (1).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W. W. zmarł w dniu 5 kwietnia 1987r. w Ł.. Ostatnio stale zamieszkiwał w miejscowości G.. W chwili śmierci był żonaty z J. W.. Pomiędzy małżonkami nie toczyło się postępowanie o rozwód czy separację. Spadkodawca był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona spadkodawcy S. W. zmarła przed nim. Z pierwszego małżeństwa spadkodawca posiadał dwoje dzieci- syna M. W. i córkę D. B. później O. z domu W.. M. W. zmarł w dniu 17 lipca 2009r. Posiadał dwóch synów: S. W., który zmarł w dniu 31 stycznia 1990r. jako bezdzietny kawaler, oraz R. W.. D. O. zmarła w dniu 19 marca 1979r., pozostawiając syna J. B. (1). Spadkodawca posiadał z drugiego związku małżeńskiego z J. W. dwoje dzieci: córkę H. K. z domu W. i syna C. W.. Spadkodawca nie sporządził testamentu. Nie były składane oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku czy o zrzeczeniu się dziedziczenia. Jest to pierwsza sprawa spadkowa po spadkodawcy.

J. W. zmarła w dniu 13 kwietnia 2002r. w Z.. Ostatnio stale zamieszkiwała w miejscowości G.. W chwili śmierci była wdową. Jako spadkobierców ustawowych pozostawiła dwoje dzieci: córkę H. K. z domu W. i syna C. W.. Więcej dzieci nie posiadała. Nikogo nie adoptowała. Nie sporządziła testamentu. Nie były składane oświadczenia o przyjęciu bądź o odrzuceniu spadku. Nikt też nie zrzekał się dziedziczenia za jej życia. Jest to pierwsza sprawa spadkowa po spadkodawczyni.

Dowód: zapewnienie spadkowe złożone przez C. W. (k.35-36 akt), akty USC (k.5-14 akt).

W skład masy spadku wchodzi gospodarstwo rolne obejmujące nieruchomość składającą się z działek o następujących nr ewidencyjnych: (...) (stanowiąca las), (...) (stanowiąca las), (...) (stanowiąca grunty orne) i (...) (stanowiąca tereny mieszkaniowe) o łącznej powierzchni 0,5979 ha, jednostka ewidencyjna Ł., obręb ewidencyjny (...)_5. (...) G., województwo (...), powiat (...). Działka o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 0.0213 ha jest zabudowana budynkami mieszkalnymi. Nieruchomość została nabyta przez małżonków W. i J. W. na podstawie Aktu Własności Ziemi nr (...)/G../75 wydanego przez Naczelnika Miasta i Gminy w Ł. w dniu 22 maja 1976r. Nieruchomość nie posiada urządzonej księgi wieczystej.

Dowód: wypisy z rejestru gruntów i kartoteki budynków (k.24-26), akt własności ziemi (k.15 akt).

W 1987r. spadkodawca W. W. i jego żona J. W. pracowali w gospodarstwie rolnym. W chwili śmierci W. W. na gospodarstwie pozostała wdowa J. W..

W chwili śmierci W. W. C. W. mieszkał u żony. Prowadził wraz z żoną gospodarstwo rolne, które sąsiadowało z gospodarstwem rodziców. Ponadto pracował na kolei. Pomagał w pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej. W chwili śmierci W. W. nie był inwalidą.

H. K. z domu W. w 1987r. pomagała w pracy w gospodarstwie rolnym rodziców (m.in. przy plewieniu i zbiorach). Nie miała ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.

M. W. w chwili śmierci W. W. był inwalidą. Miał ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (orzeczeniem z dnia 31 sierpnia 1978r. Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczyła M. W. do pierwszej grupy inwalidów na trwale). Nie mógł pracować. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.

J. B. (1) w chwili śmierci W. W. pracował na kolei jako maszynista. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.

Dowód: zeznania: wnioskodawcy C. W. (k.36 akt), uczestników: H. K., R. W., (k. 36-37 akt), zaświadczenie ZUS O/C. z 26.08.2019r. /k. 56 akt/.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:

W przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, że spadkodawcy W. W. i J. W. nie sporządzili testamentu krąg spadkobierców został ustalony na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (tzw. dziedziczenie ustawowe).

Zgodnie z art. 931 kodeksu cywilnego w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych, jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych.

W. W. w chwili śmierci pozostawił żonę J. W., dzieci: M. W., C. W., H. K. oraz wnuka J. B. (2) (syna zmarłej przed spadkodawcą córki D. B. później O. z domu W.). W związku z czym do dziedziczenia ustawowego zostały powołane jego żona: J. W., która odziedziczyła spadek w 4/16 częściach, dzieci: M. W., C. W., H. K. oraz wnuk J. B. (1), którzy odziedziczyli spadek po 3/16 części każde z nich.

Z uwagi na fakt, że W. W. zmarł w czasie gdy obowiązywały jeszcze przepisy dotyczące szczególnych warunków dziedziczenia gospodarstwa rolnego, a w skład masy spadku wchodził jego udział w gospodarstwie rolnym, należało orzec, którzy ze spadkobierców ustawowych miał uprawnienie do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie śmierci spadkodawcy gospodarstwem rolnym były nieruchomości o pow. przekraczającej O,5 ha. Przy czym w skład gospodarstwa rolnego wchodził grunt rolny oraz grunt leśny i grunt zabudowany.

W dacie śmierci W. W. art. 1059 k.c. wskazywał, że należące do spadku gospodarstwo rolne dziedziczą tylko ci spadkobiercy, którzy odpowiadają warunkom wymaganym dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności, albo są małoletni bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo są trwale niezdolni do pracy. Za osoby odpowiadające warunkom dla nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności uważało się osoby stale pracujące w jakimkolwiek gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej albo posiadający kwalifikacje do prowadzenia gospodarstwa rolnego, czyli ukończyły szkołę rolniczą, kurs przysposobienia rolniczego lub uzyskały tytuł kwalifikacyjny w zawodach rolniczych. Natomiast za trwale niezdolnych do pracy uważane były osoby, które osiągnęły wiek- kobiety 60 lat, a mężczyźni 65 lat i nie wykonywały stałej pracy, która stanowiłaby dla nich główne źródło utrzymania, lub zostały zaliczone do I lub II grupy inwalidów w trybie i na zasadach określonych w przepisach o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.

Na dzień otwarcia spadku po W. W. w ocenie Sądu zdolnymi do dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym wchodzącego w skład masy spadku po W. W. na podstawie art. 1059 k.c. byli: żona J. W. oraz dzieci spadkodawcy: M. W., C. W. i H. K. jako spadkobiercy ustawowi po spadkodawcy. C. W. i H. K. spełniali warunek umożliwiający dziedziczenie gospodarstwa rolnego jakim jest stała praca bezpośrednio przy gospodarstwie rolnym, natomiast M. W. na dzień otwarcia spadku spełniał warunek dotyczący trwałej niezdolności do pracy.

Z tego też względu wchodzący w skład masy spadku po W. W. udział w gospodarstwie rolnym został nabyty przez żonę J. W. oraz dzieci spadkodawcy: M. W., C. W. i H. K.. Wnuk spadkodawcy J. B. (1) w chwili śmierci W. W. nie pracował w gospodarstwie rolnym, pracował na kolei jako maszynista. Nie miał ukończonego kursu rolniczego ani szkoły rolniczej.

W związku z powyższym na podstawie art. 931 k.c. oraz 1059 k.c. orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 stycznia 2001 r., P 4/99, stwierdził, że przepis art. 1059 k.c. jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w którym odnosi się do spadków otwartych po 13 lutego 2001r. Po 13 lutego 2001r. spadkobierców ustawowych spadku rolnego ustala się wyłącznie według przepisów powszechnego prawa spadkowego (art.931-937 i 940 k.c. ) i taki spadkobierca nie musi spełniać dodatkowych warunków. Na spadki rolne, które otworzyły się przed 14 lutego 2001r. mają wpływ w dalszym ciągu przepisy szczególne o dziedziczeniu gospodarstw rolnych.

Mając na względzie powyższe wobec faktu, iż spadkodawczyni J. W. zmarła w dniu 13 kwietnia 2002r., dziedziczenie spadku po w/w, w tym wchodzącego w skład masy spadku udziału w gospodarstwie rolnym, odbywa się już na ogólnych zasadach dziedziczenia ustawowego.

J. W. w chwili śmierci pozostawiła dzieci: C. W. i H. K. W związku z czym do dziedziczenia ustawowego zostały powołane jej dzieci: C. W. i H. K., którzy odziedziczyli spadek po ½ części każde z nich.

Wyjaśnić należy, że Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów, załączonych do akt sprawy, których wiarygodności nikt nie kwestionował oraz na podstawie zgodnych i logicznych zeznań w-cy i uczestników postępowania.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 931 k.c. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.